Kalkulator opłat: fundusze vs. ETF

Ponad 200 000 zł straconych na opłatach — jak do tego dochodzi

Wyobraź sobie dwóch inwestorów. Obaj wpłacają jednorazowo 100 000 zł i dokładają 1 000 zł miesięcznie przez 25 lat. Obaj osiągają ten sam roczny zwrot brutto 8 %. Jedyna różnica: pierwszy płaci 2 % rocznej opłaty w funduszu, drugi 0,2 % w ETF. Wynik — różnica ponad 200 000 zł.

To nie hipoteza — dokładnie takie są wartości domyślne kalkulatora powyżej. Powód jest mechaniczny: opłata jest naliczana od całego portfela, nie od wpłat. W 15. roku 2 % nie jest już naliczane od 100 000 zł, lecz od kwoty kilkukrotnie wyższej, razem ze wszystkimi narosłymi zyskami. Hamulec z każdym rokiem przyspiesza.

Jak użyć kalkulatora w 3 krokach

Co naprawdę oznacza „opłata roczna" i gdzie ją znaleźć

W karcie funduszu szukaj TER (Total Expense Ratio) albo „opłat bieżących". Obejmuje zarządzanie funduszem, administrację i każdy powtarzalny koszt — jedna liczba, która mówi, jaka część portfela rocznie ucieka na opłaty.

Typowe europejskie przedziały: aktywnie zarządzane fundusze inwestycyjne pobierają zwykle 1,5–2,5 % rocznie. Indeksowe ETF-y mieszczą się między 0,05–0,30 %. Robo-doradcy (Trade Republic, Scalable Capital, Vanguard LifeStrategy i podobni) wychodzą łącznie na 0,5–1,2 %.

Opłaty wstępne: ukryty podatek od każdej wpłaty

Opłata wstępna (także „front-end load" albo „opłata subskrypcyjna") jest potrącana od każdej wpłaconej złotówki — z wpłaty jednorazowej i z każdej miesięcznej dopłaty. W funduszach sprzedawanych przez banki lub doradców wynosi zwykle 1–5 %. To znaczy, że z miesięcznej wpłaty 1 000 zł przy 3-procentowej opłacie wstępnej do funduszu trafi tylko 970 zł. Przez 25 lat same opłaty wstępne od regularnych wpłat urastają do czterocyfrowej kwoty.

ETF-y kupowane przez brokera online zwykle nie mają żadnej opłaty wstępnej — tylko prowizję transakcyjną brokera za zlecenie, często kilka euro, a na platformach bez prowizji nawet zero.

Inflacja: jaka jest realna wartość wyniku

Kalkulator potrafi opcjonalnie przeliczyć wynik na realną siłę nabywczą. Wystarczy ustawić parametr inflacji powyżej zera — w tabeli pojawi się kolumna z wartością skorygowaną o inflację dla obu scenariuszy. Przy 8 % zwrotu nominalnego i 3 % inflacji zwrot realny wynosi około 5 %. Po 25 latach różnica między wartością nominalną a realną jest duża i warto o niej pamiętać.

Przykład z praktyki: fundusz bankowy vs. broker online

Sprawdź wynik w kalkulatorze powyżej — to są wartości domyślne. Różnica przekracza 200 000 zł i to jest realna cena za pozostanie w droższym produkcie. Oba scenariusze zakładają ten sam zwrot brutto; w praktyce większość aktywnie zarządzanych funduszy długoterminowo nie pokonuje indeksu, więc realna różnica bywa jeszcze większa.

Czego kalkulator nie modeluje

Model zakłada stały roczny zwrot, który nie oddaje realnej zmienności — w praktyce zdarzają się lata dodatnie i ujemne. Nie uwzględnia podatków (zasady różnią się w zależności od kraju — podatek od zysków kapitałowych, podatek od dywidend i konta z ulgami podatkowymi zmieniają obraz), opłat za wyjście, opłat za przeniesienie funduszu ani ryzyka walutowego przy ETF w obcej walucie. To model ilustracyjny, który izoluje wpływ jednej zmiennej — opłat — dla czystego porównania.