Herbata — cena

Główną cechą strukturalną rynku herbaty jest koncentracja podaży w Afryce Wschodniej i Azji Południowej. Według FAO Tea Market Outlook światowa produkcja herbaty wynosi około 6,5 mln ton rocznie. Największym producentem są Chiny, z produkcją około 3 mln ton rocznie (~46%), ale większość zbiorów trafia na rynek krajowy. Indie produkują około 1,35 mln ton rocznie i same konsumują około 1,1 mln ton. Rynek eksportowy kształtują więc głównie Kenia (około 570 tys. ton rocznie, największy eksporter herbaty na świecie) i Sri Lanka (~250 tys. ton). W tym sensie Mombasa Tea Auction wyznacza globalną cenę referencyjną dla czarnej herbaty CTC. Kolejny poziom tworzą Turcja (~210 tys. ton, głównie na krajową konsumpcję czarnej herbaty) i Wietnam. Wiele plantacji to wielowiekowe monokultury. Duża część kenijskiej i lankijskiej branży herbacianej opiera się na majątkach założonych w okresie brytyjskiego kolonializmu. Starzenie się krzewów i odpływ młodszych pracowników to strukturalne ryzyka po stronie podaży.

Krótkoterminową zmienność cen napędza przede wszystkim pogoda w głównych regionach upraw. W Kenii plantacje herbaty w Rift Valley i w rejonie Mount Kenya są wrażliwe na rozkład dwóch corocznych pór deszczowych — długich deszczy od marca do maja i krótkich deszczy od października do grudnia. Susza szybko ogranicza tygodniowe zbiory dwóch liści i pąka. Nadmierne opady mogą z kolei przeciążyć zakłady przetwarzające świeże liście. Na Sri Lance plantacje wysokogórskie w Nuwara Eliya, Dimbula i Uva są kształtowane przez przeciwstawne cykle monsunu południowo-zachodniego i północno-wschodniego. Kryzys gospodarczy kraju, zakaz importu nawozów i niedobór walut obcych trwale uderzyły w podaż herbaty cejlońskiej. W Indiach główne ryzyka to rozkład monsunu i ocieplenie klimatu w Assamie i Darjeelingu, gdzie chłodny, wyżynny mikroklimat Darjeelingu się kurczy. W Chinach głównym ryzykiem są wiosenne przymrozki w regionach produkcyjnych, takich jak Yunnan i Fujian.

Popyt kształtują cykle zakupowe dużych krajów importujących oraz międzynarodowych marek herbaty w torebkach. Do największych importerów należą Pakistan (około 200 tys. ton rocznie, niemal wyłącznie kenijska CTC), Rosja, Egipt, Wielka Brytania i Iran. Import do Iranu pozostaje pod trwałym wpływem sankcji USA i zmian kursów walut, co oddziałuje także na szare kanały światowego handlu herbatą. Po stronie markowego przetwórstwa rynek jest skoncentrowany. Lipton Teas and Infusions (Lipton, PG Tips, Brooke Bond — wcześniej ekaterra, należąca do CVC Capital Partners) oraz Tata Consumer Products (Tetley, Tata Tea) to dwaj najwięksi gracze na globalnym rynku herbaty ekspresowej. Duże przetargi importerów i odnawianie długoterminowych kontraktów przetwórców mogą istotnie przesuwać tygodniowe ceny aukcyjne.