Olej rzepakowy — cena

Unijne wymogi dotyczące biodiesla są najważniejszym czynnikiem dla rynku oleju rzepakowego. Przez obowiązki transportowe i paliwowe zapisane w dyrektywie o odnawialnych źródłach energii (RED III) około 40% oleju rzepakowego produkowanego w UE trafia do biodiesla FAME. Olej rzepakowy jest największym pojedynczym surowcem w unijnej produkcji biodiesla, przed importowanym olejem palmowym i przetworzonym zużytym olejem spożywczym (UCO). Zmiany popytu ze strony branży biodiesla bezpośrednio wpływają więc na kontrakt na rzepak Euronext Paris RPSD i powiązane ceny oleju. Globalna produkcja oleju rzepakowego wynosi około 30 mln ton (FAO Oilcrops Market Monitor), z czego sama UE produkuje około 10 mln ton, głównie z upraw w Niemczech, Francji, Polsce i Czechach.

Drugim ważnym czynnikiem są ukraińskie zbiory rzepaku i logistyka czarnomorska. Ukraina jest największym zewnętrznym dostawcą rzepaku do UE. Unijne zakłady tłuszczowe przerabiają nasiona, a powstały olej trafia do niemieckich i francuskich rafinerii biodiesla. Od początku wojny na ceny wpływają decyzje o zasiewach w Ukrainie, działanie korytarza morskiego przez Odessę, Czarnomorsk i Jużne, transport Dunajem oraz przepustowość portów rumuńskich i bułgarskich, takich jak Konstanca i Warna. Konkurencyjne oleje roślinne — olej palmowy z Indonezji i Malezji, monitorowany w danych MPOB; olej sojowy, notowany przez kontrakt CBOT ZL; oraz olej słonecznikowy, wyceniany jako Black Sea FOB — tworzą presję substytucyjną na rynkach olejów spożywczych i biodiesla. Gdy olej rzepakowy drożeje, nabywcy przesuwają popyt w stronę tych trzech alternatyw, a spread między czterema olejami się rozszerza.

Trzecią grupą czynników są kanadyjska podaż eksportowa canoli i popyt wynikający z amerykańskiego RFS. Kanada jest największym eksporterem canoli na świecie. Kontrakt terminowy Canola (RS) na ICE Canada jest punktem odniesienia, a dane Canadian Canola Council pokazują, że kraj eksportuje znaczną część swojej produkcji oleju z canoli, wynoszącej około 4 mln ton. Amerykańskie przepisy dotyczące paliw odnawialnych (RFS biomass-based diesel) oraz kalifornijski program LCFS kierują więcej kanadyjskiego oleju z canoli do Stanów Zjednoczonych jako surowiec do produkcji renewable diesel (HVO/RD). Chiny, z produkcją oleju rzepakowego na poziomie około 8 mln ton, są drugim największym producentem na świecie, a Indie również pozostają istotnym producentem. Rynek jest monitorowany przez miesięczne dane USDA WASDE Oilseeds, FAO Oilcrops i Canadian Canola Council.