W. D. Gann (1878–1955) opracował wiele własnych metod analizy wykresów cenowych. Najwięcej uwagi poświęcił kątom geometrycznym, które jego zdaniem opisują relację między czasem a ceną. Wierzył, że da się z nich przewidzieć dalszy ruch ceny.
Powstały z tego trzy narzędzia, które do dziś znajdziesz w platformach transakcyjnych: linia Ganna, wachlarz Ganna i siatka Ganna. Wszystkie trzy opierają się na stosunku 1×1 i wszystkie trzy mają to samo ograniczenie: o ich nachyleniu decyduje skala wykresu, którą ustawia użytkownik, a nie rynek.
Co Gann właściwie rysował
Gann wychodził z założenia, że czas i cena są w idealnej równowadze wtedy, gdy cena rośnie lub spada pod kątem 45 stopni do osi czasu. Ten kąt oznacza się jako 1×1 i odpowiada wzrostowi o jedną jednostkę ceny na każdą jednostkę czasu.
Zapis 1×1 jest więc stosunkiem, a nie informacją geometryczną. To, że wygląda jak 45 stopni, jest kwestią wykresu — obowiązuje tylko wtedy, gdy oś X i oś Y mają tę samą skalę. Pomoc MetaTradera mówi to wprost: aby stosunek przyrostu ceny i czasu odpowiadał kątom w stopniach, obie osie muszą mieć tę samą skalę.
Dziewięć podstawowych promieni w postaci, w jakiej podaje je pomoc platform transakcyjnych. Najważniejszy jest 1×1.
Dziewięć kątów i co jest w nich osobliwego
Gann podkreślał następujących dziewięć kątów, przy czym 1×1 uważał za najważniejszy ze wszystkich:
| Stosunek | Kąt | Stosunek | Kąt |
|---|---|---|---|
| 1×8 | 82,5° | 2×1 | 26,25° |
| 1×4 | 75° | 3×1 | 18,75° |
| 1×3 | 71,25° | 4×1 | 15° |
| 1×2 | 63,75° | 8×1 | 7,5° |
| 1×1 | 45° |
Jedyna dokładna wartość w tabeli to 45 stopni. Stosunek 1×2 oznacza dwie jednostki ceny na jedną jednostkę czasu, czyli nachylenie 2 — a arcus tangens dwójki wynosi 63,43°, nie 63,75°. Przy stosunku 1×4 różnica sięga prawie całego stopnia: rzeczywista wartość to 75,96°, tabela podaje 75°.
Odchylenie ma swoją regułę: wszystkie dziewięć kątów to rzeczywiste wartości arcus tangens zaokrąglone do najbliższej wielokrotności 3,75 stopnia, czyli dziewięćdziesięciu stopni podzielonych przez dwadzieścia cztery. Tabela jest dzięki temu idealnie symetryczna — 82,5 + 7,5, 75 + 15 oraz 63,75 + 26,25 dają dziewięćdziesiąt. Dlaczego akurat tak, z tekstów Ganna udowodnić się nie da. To wsteczna rekonstrukcja autorów gannowskich.
Uwaga jeszcze na jedną pułapkę: oznaczenia 1×2 i 2×1 bywają w źródłach odwrócone. Pomoc MetaTradera 5 przypisuje 63,75° stosunkowi 1×2, a własny artykuł MetaQuotes na portalu MQL5 ten sam kąt przypisuje stosunkowi 2×1. Kieruj się więc tym, czy promień jest stromy, czy płaski, a nie jego nazwą.
Linia Ganna
Linia Ganna to odcinek narysowany pod kątem 45 stopni, czyli owo 1×1 — jedna zmiana ceny na jedną jednostkę czasu. Do konstrukcji wystarczy wyznaczyć dwa punkty.
Zgodnie z koncepcją Ganna tak nachylona linia jest długoterminową linią trendu, rosnącą albo spadającą. Dopóki ceny są nad linią rosnącą, rynek utrzymuje byczy kierunek. Pod linią spadającą rynek jest niedźwiedzi. Przebicie linii zwykle sygnalizuje zmianę głównego trendu. Gdy ceny w trakcie trendu wzrostowego spadną aż do tej linii, czas i cena według Ganna w pełni się wyrównują.
Wachlarz Ganna
Linie wachlarza konstruuje się pod różnymi kątami z ważnego dołka lub szczytu na wykresie cenowym. Za najważniejszy Gann i tutaj uważał promień 1×1, ale jako wsparcie lub opór może posłużyć każdy z dziewięciu, zależnie od tego, w którą stronę idzie rynek.
Jeśli ceny spadną pod linię 1×1, oznacza to według Ganna odwrócenie trendu, a ceny powinny potem zejść do następnego promienia w kolejności, w tym przypadku 2×1.
Siatka Ganna
Siatka jest ostatnia z trójki i od linii różni się tym, że nie rysuje jednego odcinka, lecz całą sieć równoległych linii 1×1 w obu kierunkach. Powstaje regularna rombowa krata na całym wykresie, której punkty przecięcia mają według koncepcji Ganna służyć jako poziomy wsparcia i oporu.
Do konstrukcji zadaje się dwa punkty, które wyznaczają wielkość komórki — a tym samym całą geometrię. Obowiązuje więc przy niej to samo co przy linii i wachlarzu, tylko zwielokrotnione: wielkość komórki jest wyborem, a nie właściwością rynku.
Kąty obowiązują tylko na skalibrowanym wykresie
Nachylenie linii na ekranie zależy od tego, ile ceny przypada na jeden bar. To ustawia użytkownik.
W MetaTraderze służy do tego parametr Pips Per Bar, czyli liczba pipsów na jeden bar. Dopóki go nie ustawisz, deklarowane 45 stopni nie ma żadnego związku z danymi. W TradingView stosunek ceny do bara blokuje się opcją Lock price to bar ratio, która jest dobrowolna i domyślnie wyłączona.
Konsekwencja jest nieprzyjemna: dwie osoby, które otworzą ten sam wykres z innym ustawieniem skali, dostaną z tego samego narzędzia inne poziomy i inne sygnały. Reguły, według której należy dobierać skalę, Gann nie zostawił.
Co wiemy o skuteczności
Krótka odpowiedź: prawie nic.
Kąty Ganna nie należą do reguł testowanych w akademickich przeglądach zyskowności analizy technicznej — referencyjny przegląd Parka i Irwina z University of Illinois objął 92 współczesne badania i średnie kroczące, wybicia z kanałów czy reguły filtrujące w nich znajdziesz, kątów Ganna nie. To nie przypadek: metody, w której użytkownik sam wybiera skalę i punkt wyjścia, nie da się zapisać jako jednoznacznej reguły, a czego nie da się zapisać, tego nie da się ani przetestować, ani obalić. David Aronson na tej różnicy opiera całą książkę Evidence-Based Technical Analysis.
Do tego dochodzi pochodzenie metody, które w artykułach o Gannie zwykle się pomija. Gann wyprowadzał swoje prognozy między innymi z astrologii: w materiale dla studenta z marca 1954 roku wywodzi perspektywy rynku kawy z aspektów planetarnych. A w przedmowie do swojej powieści z 1927 roku sam przyznaje, że metodę celowo zaszyfrował.
Czy to znaczy, że narzędzia Ganna są do niczego? Jako prognoza tak. Jako pomoc w rysowaniu linii trendu z ważnego dołka lub szczytu posłużą tak samo dobrze jak każda inna poprowadzona ręcznie linia.
Dane o kątach odpowiadają pomocy platformy MetaTrader 5, przeliczenia funkcji arcus tangens są własne. Stan zweryfikowany na sierpień 2026 roku.